Geschiedenis

De Flamencogitaar

De oorsprong van het woord flamenco is onbekend, er bestaan diverse theorieën over. De flamenco is een zeer oude traditionele vorm van muziek afkomstig uit de streek Andalusië in het zuiden van Spanje. Deze zeer strak gestructureerde muziekvorm, omvat honderden verschillende soorten muziekstukken waarin gebruikt wordt gemaakt van zang (cante), dans (baile) en gitaarspel (toque). In de flamenco draait het om het gevoel welke tot uitdrukking komt in ingewikkelde en verfijnde muzikale vormen die beheerst worden door regels, maar ook ruimte laten voor improvisatie. De muzikale vervoering die ontstaat tussen gitarist, zanger en danser wordt ook wel aangeduid met duende. Flamenco is niet alleen echte volksmuziek, maar ook een manier van leven

Een grote verscheidenheid van culturele invloeden waaraan Spanje door de eeuwen heen onderhevig is geweest, heeft een stempel gedrukt op de flamenco. Een van de belangrijkste daarvan is het constante gebruik van oude toonladders (frygische toonladder). Flamenco onstond uiteindelijk door het samengaan van de ‘cante gitano’ (zigeuner lied) met Andalusische volksmuziek. Hieruit ontstonden een aantal fundamentele elementen van de moderne flamenco; de cante en de baile en het ritmische knippen van de vingers (pitos) en het begeleidende gitaarspel. In de periode van 1800 tot 1860 worden er in diverse reisboeken melding gemaakt van diverse flamencovormen zoals; fandangos, malagueñas, peteneras, rondeña, cante andaluz en de polo en caña van de cante gitano.

Met de opkomst van de café cantante in de tweede helft van de 19e eeuw werd de flamenco voor het eerst in het openbaar gespeelde kunstvorm. Het eerste café cantante werd in 1842 in Sevilla geopend, en tegen 1860 waren ze in alle grote steden aanwezig. Typisch aan een café cantante was de verlichting door olie- of petroleumlampen. Aan de ene kant was een toneel en de rest van het lokaal stond vol met tafels en stoelen. In de tweede helft van de 19e eeuw konden de grootste talenten in deze cafés worden gehoord. In de jaren tot het begin van de Spaanse Burgeroorlog in 1936 werd de flamenco in het theater gebracht. De flamenco werd hierdoor lichter van stijl en gepopulariseerd in het ‘Opera Flamenca’ en ‘Flamenco Ballet’. In de jaren ’50 kwam er weer belangstelling voor de echte flamenco. Er werden festivals georganiseerd waardoor de belangstelling van het publiek werd vergroot en dit stimuleerde een nieuwe generatie artiesten. De gitarist Perico el del Lunar nam oude cantes op de langspeelplaat ‘Anthology of Cante Flamenco’. Het succes van deze opname stimuleerde andere grote meesters om de Flamenco op de gevoelige plaat te leggen. Ook de belangstelling in het buitenland bleef toenemen.

Het toerisme in Spanje heeft zijn invloed gehad op de Flamenco. De opvatting veranderden onder invloed van commercie. De toeristen beschouwden de ‘Flamenco’ als typisch Spaans en hierdoor ontstond een vervlakking en onechte invloeden samengebracht in een ‘Flamenco-act’ die opgevoerd werden in een groot aantal ‘tablaos flamencos’. Toch zijn er weldegelijk nog traditionalisten die vast houden aan de oude vormen en zich voor de vertolking van duende en jondo een zekere natuurlijke eenvoud ten doel stellen. Een nieuwe generatie artiesten heeft een grondige kennis van de oude traditie en die deze verbinden aan nieuwe belangstelling en mogelijkheden zonder zijn karakter te verliezen.