Pijpwerk


Linguaanpijpen (tongpijpen)

Bij de linguaanpijp (ofwel tongpijp) gaat de wind door de stevel en ontwijkt tussen de lepel en de veerkrachtige tong, waardoor de tong aan het trillen wordt gebracht. Deze deelt de trillingen mee aan de luchtzuil, die zich in de schalbeker (resonantiebeker of klankbeker) bevindt. De tong brengt dus de toon voort, terwijl de beker deze toon vormt tot een bruikbaar timbre. De lepel is gevestigd in de kop. De kop sluit de stevel af, en de tong wordt met een houten wig op de lepel gedrukt. De stemkruk staat een langer of korter deel van de tong toe te trillen, waardoor de toonhoogte wordt bepaald. Zeer belangrijk voor de klank is de lepelvorm en de lepel(keel)opening.

Lepelvormen

De belangrijkste lepel- of keelvormen zijn:

1. Duitse keel met loodbeleg en belering (afbeeldingen)
2. Houten keel
3. Keel met lood in kop
4. Scheepskeel
5. Open snavelkeel
6. Franse keel (geforceerde keel)
Tongwerken

Net als labiaalpijpen worden ook tongregisters (tongwerken)in verschillende vormen gemaakt. Deze verschillende vormen onderscheiden we naar schalbekervorm:

1. trechtervormig
2. cilindrisch
3. conisch
4. samengestelde
5. kortbekerig (regalen)

De toonhoogte van de tongpijpen wordt voornamelijk bepaald door de lengte van de tong. Naarmate een tong meer kort en dik is, zal de toon hoger zijn. Een tongpijp zonder schalbeker klinkt boventoonrijk en schetterend, de klank is hierdoor niet bruikbaar omdat de grondtoon te weinig is ontwikkeld. Bij trechtervormige bekers treden alle boventonen naar voren terwijl bij cilindrische bekers de octaven op de achtergrond treden. De conische liggen hier juist tussen in.
Materialen

Materialen die gebruikt worden per onderdeel:

> Tong: hard messing of fosforbrons (hoe harder het materiaal des te steviger en helderder de klank.

> Lepel: messing of hard hout

> Kop: lood met antimoon gehard

> Stevel: orgelmetaal of hout (mahonie)

> Stemkruk: fosforbrons

> Wig: hard hout

> Schalbeker: orgelmetaal, koper of hout
Tongregisters

1. Trompet
2. Houten stevel
3. Trechterregaal
4. Fagot
5. Schalmei
6. Hobo
7. Dulciaan (kromhoorn of touzijn)
8. Musette
9. Ranket
10. Vos humana (Duitse en Nederlandse versie)
11. Vox Humana (franse versie)

is een initiatief van Stichting Muziek Promotie Nederland
tips | contact | adverteren | bronnen | algemene voorwaarden