Da capo
Da capo is een Italiaans muziekinstructie die “vanaf het begin” betekent. In bladmuziek geeft het aan dat je terug moet naar het begin van het stuk en opnieuw moet spelen tot een bepaald eindpunt. Het wordt vaak afgekort als D.C. en maakt herhaling overzichtelijk.
Dissonantie
Een dissonantie is een samenklank van tonen die spanning of wrijving oproept. In tegenstelling tot consonanten, klinken dissonanten ‘onrustig’. Ze worden vaak gebruikt om spanning op te bouwen die later wordt opgelost, bijvoorbeeld in een akkoordprogressie.
Diatonisch
Diatonisch verwijst naar een toonladder met zeven tonen per octaaf, zoals de majeur- en mineurtoonladders. Diatonische muziek blijft binnen de tonen van zo’n ladder, zonder chromatische afwijkingen. Het vormt de basis voor veel westerse muziek.
Drumstel
Een drumstel is een verzameling slaginstrumenten die door één persoon worden bespeeld. Het bestaat meestal uit een bassdrum, snaredrum, toms, hi-hat en bekkens. Het vormt de ruggengraat van veel moderne muziekstijlen zoals rock, pop en jazz.
Dynamiek
Dynamiek verwijst naar het volume en de veranderingen daarin binnen een muziekstuk. Termen als piano (zacht), forte (luid), crescendo en diminuendo geven dynamiek aan. Goede dynamiek voegt expressie en spanning toe aan een uitvoering.
Djembe
De djembe is een West-Afrikaans trommelinstrument dat met de handen wordt bespeeld. Het heeft een bekervorm en is meestal gemaakt van hout en geitenvel. Djembés kunnen verrassend veel klanken produceren en worden vaak in groepsverband bespeeld.
Diminuendo
Diminuendo betekent ‘geleidelijk zachter worden’. Het wordt vaak aangegeven in bladmuziek met een > teken of met het woord zelf. Diminuendo’s worden gebruikt om spanningen af te bouwen of om subtiele overgangen te maken in de muziek.
Dirigent
De dirigent leidt een orkest, koor of ensemble. Met handgebaren, gezichtsuitdrukking en lichaamstaal bepaalt de dirigent het tempo, de inzet en de interpretatie van het muziekstuk. Een goede dirigent houdt overzicht én inspireert de musici.
Dominant
De dominant is de vijfde toon van een toonladder en speelt een belangrijke rol in harmonische progressies. Het dominantakkoord leidt meestal naar het tonica-akkoord (de grondtoon) en zorgt voor een gevoel van spanning en oplossing in muziek.
Double time
Double time is een ritmische techniek waarbij het tempo van de ritmes verdubbeld lijkt, terwijl het werkelijke tempo van de muziek niet verandert. Het wordt vaak gebruikt in jazz, hiphop en drum & bass om extra energie in een passage te brengen.
Duo
Een duo is een muziekensemble bestaande uit twee musici of zangers. Duetten kunnen vocaal of instrumentaal zijn en komen voor in bijna alle muziekstijlen. Bekende voorbeelden zijn piano- en vioolduo’s of zangduetten in popmuziek.
Do-re-mi
Do-re-mi is een vorm van solfège, een methode om muzikale toonhoogtes te benoemen met lettergrepen. De reeks gaat: do, re, mi, fa, sol, la, ti (si), do. Het helpt bij gehoortraining, zingen en begrijpen van toonladders.
Dubbelslag
Een dubbelslag is een versiering in klassieke muziek waarbij een noot wordt omringd door de boven- en ondertoon in snelle afwisseling. Het geeft melodieën meer expressie en wordt vaak gebruikt in barokmuziek en romantische werken.
Drop
Een drop is een veelgebruikt element in elektronische dansmuziek (EDM) waarbij de spanning die is opgebouwd in een opbouw (build-up) ontlaadt in een krachtig, ritmisch gedeelte. Drops zijn vaak het hoogtepunt van een nummer en bedoeld om publiek te laten losgaan.
Delay
Delay is een geluids- of studio-effect waarbij het geluid kort wordt herhaald, zoals een echo. Het wordt veel gebruikt bij elektrische gitaren, zang en synthesizers om een ruimtelijker of ritmischer effect te creëren.
Discant
Discant verwijst naar een hoge stem of partij in muziek, meestal sopraan of eerste stem. In historische context duidt het ook op een stijl waarbij een melodie wordt gezongen boven een begeleidende baslijn.
Drone
Een drone is een constant aangehouden toon of akkoord die als achtergrond dient voor melodie of improvisatie. Dit komt voor in traditionele muziek uit India, Schotland en ook in moderne ambientmuziek.
Dub
Dub is een subgenre van reggae dat zich kenmerkt door remixtechnieken, echo’s, reverb en het weglaten of juist benadrukken van bepaalde elementen zoals bas en drums. Het is sterk ritmisch en vaak instrumentaal.
Digitale audio
Digitale audio is geluid dat is opgeslagen en verwerkt in digitale vorm, bijvoorbeeld als mp3 of wav-bestand. Met digitale audio kun je geluiden eenvoudig bewerken, kopiëren, delen en opslaan zonder kwaliteitsverlies.
Doedelzak
De doedelzak is een blaasinstrument waarbij lucht via een zak wordt aangevoerd naar verschillende pijpen. Het instrument komt vooral voor in Schotse, Ierse en Balkanmuziek. De drone-pijpen geven een continue ondertoon terwijl de melodie wordt gespeeld op een aparte pijp.